23-02-08

De psychologie van een personage

In There Will Be Blood van de Amerikaanse scenarist-regisseur Paul Thomas Anderson vertolkt Daniel Day-Lewis de vleesgeworden en dus afzichtelijke, want moorddadige hebzucht. Als Daniel Plainview, een geobsedeerde en daardoor ook onverbiddelijke petroleumpionier van rond de vorige eeuwwisseling, probeert hij arme boeren hun onvruchtbare want door het 'zwarte goud' doordrenkte land afhandig te maken voor een schijntje. Ze beseffen toch niet wat die zwarte, stroperige smurrie werkelijk waard is. In ruil belooft Plainview hen wel scholen en kerken, wat goed moet zijn voor hun ontwikkeling. Kolonialisme in eigen land.
Voor zijn scenario liet P.T. Anderson zich inspireren door de beroemde en controversiële roman Oil! uit 1927 van de politiek en sociaal sterk geëngageerde schrijver Upton Sinclair. There Will Be Blood kan dan ook moeiteloos gezien worden als een scherpe kritiek op het primitieve, ongebreidelde kapitalisme, met de Amerikaanse olie-obsessie als een soort casestudy, ook al wil Daniel Day-Lewis dat niet met zoveel woorden gezegd hebben: "Je begint niet aan zo'n film met de bedoeling een parabel of een cautionary tale te vertellen. En zeker niet om te doceren of een boodschap mee te geven", vertelde hij ons (DMMagazine 15/2). "Dit gezegd zijnde, zijn we ook niet dom. Paul (Thomas Anderson, JT) weet wat er aan de hand is en ik weet dat ook. We zijn ons dus wel bewust van de echo die een dergelijk verhaal kan teweegbrengen, maar dat is niet de reden waarom we hieraan begonnen zijn." Wat die reden dan wel mag zijn, omschrijft de acteur als "de vaak onverklaarbare behoefte om een heel persoonlijk verhaal te vertellen".
En dan blijkt dat 'onverklaarbare' nu net een van de opmerkelijke kenmerken van het hautaine, misantropische en inhalige hoofdpersonage Plainview te zijn. De film biedt namelijk geen noemenswaardige backstory om te verklaren waarom die man zo geworden is. De man is gewoon wie hij is. Punt. En dus zegt hij dingen als: "I want no one else to succeed. I hate most people." Of ook nog: "There are times when I look at people and I see nothing worth liking." Als geloofsbelijdenis kan dat tellen.
Zoiets fascineert, maar het irriteert blijkbaar ook. Zo ergert Time-journalist Richard Corliss zich bijvoorbeeld aan de "geisers van hype" die de afgelopen maanden dit olie-epos van brandstof voorzien hebben. Zelf omschrijft hij de psychologische onderbouw, of liever het ontbreken daarvan, als "één grote droge bron".
Vreemd genoeg was Corliss wél zeer te spreken over No Country for Old Men van de Coenbroers. Nochtans blijkt het personage van de ijskoude huurmoordenaar Anton Chigurh, zoals die op bloedstollende wijze vertolkt wordt door Javier Bardem, uit precies hetzelfde hout gesneden als Daniel Plainview. Ook bij hem hoeft men niet op zoek te gaan naar een psychologische achtergrond. Op een bepaald moment lijkt hij daar trouwens zelf op te alluderen als hij, op de vriendelijke vraag waar hij vandaan komt, korzelig antwoordt met: "What business is it of yours where I'm from, friendo?" De spanning is meteen te snijden.
In een interview met Entertainment Weekly vertelde Javier Bardem dat hij voor zijn vertolking van Chigurh eerst de behoefte voelde om op zoek te gaan naar diens persoonlijke verhaal. Maar dan realiseerde hij zich dat het wellicht nuttiger was "indien ik niet zou weten waar hij vandaan kwam". En dus besloot hij om Chigurh te benaderen als "de logische gewelddadige reactie op een gewelddadige wereld". Het werkt. Meer moest dat niet zijn.

Uit een artikel over There will be blood van P.T. Anderson door Jan Temmerman, De Morgen woensdag 20/2

18:21 Gepost door Sigi in Vrije tijd | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.